Charakterystyka trasy: drogi gruntowe * trasa wielogodzinna * liczne budowle bunkrów z okresu końca lat trzydziestych XX w.

 

 Wytyczony i oznakowany szlak przebiega wzdłuż umocnień, w skład których wchodziły budowle i przeszkody hydrotechniczne (kanały, tereny zalewowe, umocnienia ziemno – polowe, zwodzone mosty przesuwne oraz stalowo – żelbetowe bunkry o jednej lub wielu kondygnacjach, połączonych podziemnymi korytarzami, jak również odosobnionych). Przebieg trasy w pobliżu lubrzańskich jezior czyni ją bardzo ciekawą.

Wędrówkę rozpoczynamy przy kościele w Przełazach. Do wsi Mostki wykopano kanał pełniący rolę fosy przeciwpancernej i przeciwpiechotnej oraz potrójny ciąg okopów. Po drodze zobaczymy kamienną wieżę Bismarcka, niegdyś widokową, w 1944 r. włączona do systemu umocnień. Od wieży jedziemy w kierunku Mostek, gdzie w latach trzydziestych XX wieku, wzniesiono zespół czterech panzerwerków.

Do systemu umocnień włączono też zbiorniki wodne zwane kanałem Niesulickim. Bunkry ulokowano: pierwszy przy dojeździe do wsi z prawej strony, drugi piętrowy przy trasie A-2, trzeci w centrum wsi, czwarty przed kanałem, przy torach. Mijamy zabudowania wsi, jedziemy pod wiaduktem linii kolejowej. W oddali widzimy na wzniesieniu wśród łąk samotne drzewo, obok którego jest mały bunkier. Dobre miejsce na odpoczynek, ładny widok na najbliższą okolice. Dalsza droga prowadzi w kierunku jazu na strumyku Jutrzenka i dalej do wsi Nowa Wioska. Szlak biegnie teraz wśród uprawnych pól. Mijamy pierwsze domy, skręcamy w lewo i drogą asfaltową idziemy w kierunku kościoła. Przed nami most zwodzony o ciekawej konstrukcji, wyposażony w mechanizm korbowy za pomocą którego kilkoro ludzi mogło przesunąć go na teren broniony. Za mostem widoczne ruiny kolejnego panzerwerka.

Przechodzimy obok pomnika mieszkańców wsi poległych w czasie I wojny światowej. Zwiedzamy zabytkowy kościół i środkiem wsi kierujemy się do jez. Goszcza. Ten odcinek trasy prowadzi razem z Lubrzańskim pieszo – rowerowym Szlakiem Nenufarów do stalowej służy na rzece Paklicy. Mamy do pokonania malowniczy odcinek. Będziemy poruszać się tuż przy brzegu jeziora. Mijamy stojące na wysokiej skarpie domki letniskowe, ośrodek wypoczynkowy Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Przed nami kanał rzeki Paklicy. Latem jest tu bardzo ładnie, gdy zakwitają nenufary kryjąc lustro wody białym kobiercem przechodzimy na mostek przy strumyku i jesteśmy przy stalowych wrotach służy. Za nami połowa trasy. Czas na odpoczynek i obejrzenie pomnika czołgu na skwerze, w centrum Lubrzy.

Jeżeli nie jesteśmy zmęczeni wyruszamy dalej, skręcamy w lewo na drogę lokalną do Boruszyna. Na skrzyżowaniu po lewej stronie widzimy odbudowany, zniszczony po wojnie bunkier (obecnie własność prywatna). Jedziemy drogą asfaltową, mijamy las, w którym po prawej stronie są trzy panzerwerki. Jeżeli umiemy orientować się w terenie, to możemy udać się na poszukiwanie obiektów lub jedziemy dalej. We wsi Staropole widzimy zniszczony bunkier. Przekraczamy tory kolejowe nieczynnej linii Toporów – Międzyrzecz. W Boryszynie skręcamy w prawo, mijamy kolejny panzerwerek. Jedziemy dalej prosto, początkowo drogą bunkrową, następnie drogą gruntową. Dotarliśmy do celu. Przed nami wejście do podziemnej trasy turystycznej, którą zwiedzamy z przewodnikiem (wymagana latarka i w okresie letnim dodatkowo okrycie, bo w podziemiach panuje stała temperatura + 10 st. C).